Sanatçı İçin Geometri Hakkında Söyleşi

MIU matematik profesörü Cathy Gorini, uzun yıllar boyunca popüler lisans dersi “Sanatçı için Geometri”yi verdikten sonra bu derse dayanan tamamı renkli güzel bir kitap yayımladı.

Uzun zamandır beklenen kitap, resim ve diyagramlarla dolu olup 254 sayfada 244 illüstrasyon içermektedir.

- Hedef kitle kimler?

- Sanatçı için Geometri, geometrinin derinliklerine dalmak isteyen sanatçılara ve matematiğin sanattaki uygulamaları hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyen matematikçilere yöneliktir. Öğrenciler, öğretmenler ve sanat ile matematiğin kesişim noktalarıyla ilgilenen herkesin ilgisini çekecektir.

- Peki sanatçılar geometriyi gerçekten kullanıyor mu?

-Kapak resmi Gregory Latta tarafından “Sanatçı için Geometri” dersinde öğrenciyken oluşturuldu. Amerikalı sanatçı Frank Stella geometri olmadan sanat olmaz der. Görsel ifadenin her dalı şekil ve biçime dayanır. Dolayısıyla bir sanatçı ister geometri eğitimi almış olsun isterse kendi geometrik sezgilerini kullansın, her zaman geometriyi kullanır. Aslında sanatçılar; simetri, perspektif ve fraktallar da dâhil olmak üzere geometrinin birçok alanını matematikçiler anlamadan çok önce geliştiriyor ve kullanıyorlardı. Ayrıca, sanatçılar geometrinin her yönünü, genellikle benzersiz ve beklenmedik şekillerde, bir geometricinin hayal bile edemeyeceği şekillerde kullanırlar.

- Kitap geometrinin hangi alanlarını kapsıyor?

- Ana konular simetri, perspektif, Öklid ve Öklid dışı geometriler, fraktallar ve topolojidir. Sanat eserlerini bu bakış açılarının her birinden analiz ediyorum.

- Bir örnek verebilir misiniz?

- Venedik tablosunu düşünün: 1730’ların sonlarında resim yapan on sekizinci yüzyıl İtalyan sanatçısı Canaletto’nun “Venedik: Doge Sarayı ve Riva degli Schiavoni” adlı tablosunu ele alalım. Canaletto transversalleri, ortogonalleri, ufuk çizgisini ve merkezî ufuk noktasını kullanır. Merkezî ufuk noktası alçaktır, meydandaki hareketliliği dengeleyen bir gökyüzü genişliği sağlar ve izleyicinin nehre bakan binaların cephelerini görmesini sağlayacak şekilde sağa doğru yerleştirilmiştir. Resmin bu ayrıntılarının yerini bilmek huzurlu bir şehir manzarası algımızı pekiştiriyor.

Pembe doğrular, resimde, doğrusal perspektifte temsil edildiğinde “ortogonal” olarak bilinen ve uzaklaşan paralel doğruların buluştuğu bir nokta olarak tanımlanan merkezî ufuk noktasında birleşen çizgileri vurgulamaktadır. Bu, derinlik ve perspektif yanılsaması yaratarak izleyicinin gözlerini yönlendirir ve gerçekçilik katar. Mavi doğru Canaletto’nun yatay doğru kullanımını vurgular. Yeşil doğrular ise resim düzlemine paralel olan “transversal” doğruları örneklemektedir.

- Kitabın başka ne gibi özellikleri var?

- Her bölümün sonunda, öğrencileri yeni fikirleri kendi çalışmalarında denemeye teşvik eden alıştırmalara yer verdim. Başkalarının geometriyi nasıl kullandığını görmek yeterli değil, bu nedenle bu çalışma her derste öğrencilerin yeni öğrendikleri kavram ve teknikleri kullanarak kendi eserlerini yaratmaları için fırsatlar sunuyor.

- “Sanatçı için Geometri” dersini ne zaman vermeye başladınız ve bu nasıl ortaya çıktı?

- 1980’lerdeydi. Sanat bölümü başkanımız Michael Cain benden sanat öğrencileri için bir geometri dersi istedi. Sanat öğrencileri matematik zorunluluğu olduğu için dersi biraz isteksizce aldılar ancak geometriyi sanat eserleriyle ilişkilendirmekten hoşlanıyor gibiydiler. Önce matematik bölümü öğrencileri, arkasından her akademik bölümden öğrenciler kayıt yaptırmaya başladı. Bu, lisans öğrencilerinin MIU’nun matematikteki genel eğitim şartını yerine getirmeleri için en popüler yol oldu.

- Belli ki öğrenciler dersinizden keyif alıyor.

- Sanat eserlerini geometrik bir bakış açısıyla analiz etmeyi, sanatçıların incelediğimiz geometrinin farklı yönlerini nasıl kullandıklarını görmeyi ödüllendirici buluyorlar. Ancak bazı öğrenciler daha da derine iniyor. Bir öğrenci, kültürel mirasının önemli bir parçası olan boyalı bufalo derilerini analiz etti. İlk başta böyle bir analizin eserlerin manevi değerleriyle çelişeceğini düşündü. Ancak daha sonra, manevi anlamları destekleyen geometrik ilkelerin son derece gelişmiş kullanımını gördükçe geleneksel sanatçılara çok daha büyük bir takdir ve saygı duydu. Bir sanat eserinin matematiksel analizi onu kuru ve cansız yapmaz, aksine esere yeni bir hayat verir, kavrayışımızı ve takdirimizi zenginleştirir.

- Peki kitap nasıl ortaya çıktı?

- Yıllar içinde Sanatçı için Geometri dersini geliştirdikçe, bir ders kitabına olan ihtiyaç da netleşti. Ancak kitabın asıl ilham kaynağı, öğrencilerin geometriyi sanatta görme ve kendi çalışmalarında geometriyi kullanma konusunda heyecan duymaları oldu. Geometrinin sanatta nasıl göründüğü ve öğrencilerin geometriyi nasıl kullandıkları beni sürekli şaşırtıyor ve mutlu ediyor.

East Lansing, Michigan’daki ödüllü Saper Galerileri’nin kurucusu ve yöneticisi Roy Saper kitaptan övgüyle söz ediyor. “Sanatçı için Geometri’yi çok beğendim, çünkü galerilerimizde her gün sanattaki matematiği görüyorum ve daha önce bu bağlantıya odaklanan bir kitap görmemiştim” dedi. “Profesör Gorini, matematiksel/geometrik ilişkileri çok çeşitli sanat eserlerine uygulandıkları şekliyle uygun bir şekilde tanımlıyor ve açıklıyor. Kitabı ekibimizdeki sanatçılarla paylaşacağım, zira matematiksel/geometrik ilişkilerin anlaşılması ve açıklanmasıyla burada sergilediğimiz sanat eserlerinden kesinlikle keyif alacaklardır.”

Cathy Gorini kırk yılı aşkın bir süredir MIU’da matematik öğretmektedir. Doktorasını Virginia Üniversitesi’nde tamamlamış ve daha önce Facts on File Geometry Handbook (Facts on File, 2003) ve Geometry at Work (Mathematical Association of America, 2000) adlı iki kitap yazmıştır. Uzun yıllar MIU’da dekan olarak ve ondan önce de Müfredat Komitesi başkanı olarak görev yapmıştır. 2001 yılında Amerika Matematik Derneği tarafından verilen Üstün Kolej Öğretmenliği ödülünü kazanmıştır.

Söyleşinin orijinali için: https://news.miu.edu/campus-happenings/miu-mathematics-professor-cathy-gorini-publishes-new-book-geometry-for-the-artist/