MIU matematik profesörü Cathy Gorini, uzun yıllar boyunca popüler lisans dersi “Sanatçı için Geometri”yi verdikten sonra bu derse dayanan tamamı renkli güzel bir kitap yayımladı.
Uzun
zamandır beklenen kitap, resim ve diyagramlarla dolu olup 254 sayfada 244
illüstrasyon içermektedir.
-
Hedef kitle kimler?
-
Sanatçı için Geometri, geometrinin derinliklerine dalmak isteyen sanatçılara ve
matematiğin sanattaki uygulamaları hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyen
matematikçilere yöneliktir. Öğrenciler, öğretmenler ve sanat ile matematiğin
kesişim noktalarıyla ilgilenen herkesin ilgisini çekecektir.
-
Peki sanatçılar geometriyi
gerçekten kullanıyor mu?
-Kapak
resmi Gregory Latta tarafından “Sanatçı için Geometri” dersinde öğrenciyken oluşturuldu.
Amerikalı sanatçı Frank Stella geometri olmadan sanat olmaz der. Görsel
ifadenin her dalı şekil ve biçime dayanır. Dolayısıyla bir sanatçı ister
geometri eğitimi almış olsun isterse kendi geometrik sezgilerini kullansın, her
zaman geometriyi kullanır. Aslında sanatçılar; simetri, perspektif ve
fraktallar da dâhil olmak üzere geometrinin birçok alanını matematikçiler
anlamadan çok önce geliştiriyor ve kullanıyorlardı. Ayrıca, sanatçılar
geometrinin her yönünü, genellikle benzersiz ve beklenmedik şekillerde, bir
geometricinin hayal bile edemeyeceği şekillerde kullanırlar.
-
Kitap geometrinin
hangi alanlarını kapsıyor?
-
Ana konular simetri,
perspektif, Öklid ve Öklid dışı geometriler, fraktallar ve topolojidir. Sanat
eserlerini bu bakış açılarının her birinden analiz ediyorum.
-
Bir örnek verebilir
misiniz?
-
Venedik tablosunu düşünün:
1730’ların sonlarında resim yapan on sekizinci yüzyıl İtalyan sanatçısı
Canaletto’nun “Venedik: Doge Sarayı ve Riva degli Schiavoni” adlı tablosunu ele
alalım. Canaletto transversalleri, ortogonalleri, ufuk çizgisini ve merkezî
ufuk noktasını kullanır. Merkezî ufuk noktası alçaktır, meydandaki
hareketliliği dengeleyen bir gökyüzü genişliği sağlar ve izleyicinin nehre
bakan binaların cephelerini görmesini sağlayacak şekilde sağa doğru
yerleştirilmiştir. Resmin bu ayrıntılarının yerini bilmek huzurlu bir şehir
manzarası algımızı pekiştiriyor.
Pembe
doğrular, resimde, doğrusal perspektifte temsil edildiğinde “ortogonal” olarak
bilinen ve uzaklaşan paralel doğruların buluştuğu bir nokta olarak tanımlanan
merkezî ufuk noktasında birleşen çizgileri vurgulamaktadır. Bu, derinlik ve
perspektif yanılsaması yaratarak izleyicinin gözlerini yönlendirir ve
gerçekçilik katar. Mavi doğru Canaletto’nun yatay doğru kullanımını vurgular.
Yeşil doğrular ise resim düzlemine paralel olan “transversal” doğruları
örneklemektedir.
-
Kitabın başka ne gibi
özellikleri var?
-
Her bölümün sonunda,
öğrencileri yeni fikirleri kendi çalışmalarında denemeye teşvik eden
alıştırmalara yer verdim. Başkalarının geometriyi nasıl kullandığını görmek
yeterli değil, bu nedenle bu çalışma her derste öğrencilerin yeni öğrendikleri
kavram ve teknikleri kullanarak kendi eserlerini yaratmaları için fırsatlar
sunuyor.
-
“Sanatçı için
Geometri” dersini ne zaman vermeye başladınız ve bu nasıl ortaya çıktı?
- 1980’lerdeydi. Sanat bölümü
başkanımız Michael Cain benden sanat öğrencileri için bir geometri dersi
istedi. Sanat öğrencileri matematik zorunluluğu olduğu için dersi biraz
isteksizce aldılar ancak geometriyi sanat eserleriyle ilişkilendirmekten
hoşlanıyor gibiydiler. Önce matematik bölümü öğrencileri, arkasından her
akademik bölümden öğrenciler kayıt yaptırmaya başladı. Bu, lisans
öğrencilerinin MIU’nun matematikteki genel eğitim şartını yerine getirmeleri
için en popüler yol oldu.
-
Belli ki öğrenciler dersinizden keyif alıyor.
-
Sanat eserlerini geometrik
bir bakış açısıyla analiz etmeyi, sanatçıların incelediğimiz geometrinin farklı
yönlerini nasıl kullandıklarını görmeyi ödüllendirici buluyorlar. Ancak bazı
öğrenciler daha da derine iniyor. Bir öğrenci, kültürel mirasının önemli bir
parçası olan boyalı bufalo derilerini analiz etti. İlk başta böyle bir analizin
eserlerin manevi değerleriyle çelişeceğini düşündü. Ancak daha sonra, manevi
anlamları destekleyen geometrik ilkelerin son derece gelişmiş kullanımını
gördükçe geleneksel sanatçılara çok daha büyük bir takdir ve saygı duydu. Bir
sanat eserinin matematiksel analizi onu kuru ve cansız yapmaz, aksine esere
yeni bir hayat verir, kavrayışımızı ve takdirimizi zenginleştirir.
-
Peki kitap nasıl
ortaya çıktı?
-
Yıllar içinde
Sanatçı için Geometri dersini geliştirdikçe, bir ders kitabına olan ihtiyaç da
netleşti. Ancak kitabın asıl ilham kaynağı, öğrencilerin geometriyi sanatta
görme ve kendi çalışmalarında geometriyi kullanma konusunda heyecan duymaları
oldu. Geometrinin sanatta nasıl göründüğü ve öğrencilerin geometriyi nasıl
kullandıkları beni sürekli şaşırtıyor ve mutlu ediyor.
East
Lansing, Michigan’daki ödüllü Saper Galerileri’nin kurucusu ve yöneticisi Roy
Saper kitaptan övgüyle söz ediyor. “Sanatçı için Geometri’yi çok beğendim,
çünkü galerilerimizde her gün sanattaki matematiği görüyorum ve daha önce bu
bağlantıya odaklanan bir kitap görmemiştim” dedi. “Profesör Gorini,
matematiksel/geometrik ilişkileri çok çeşitli sanat eserlerine uygulandıkları
şekliyle uygun bir şekilde tanımlıyor ve açıklıyor. Kitabı ekibimizdeki
sanatçılarla paylaşacağım, zira matematiksel/geometrik ilişkilerin anlaşılması
ve açıklanmasıyla burada sergilediğimiz sanat eserlerinden kesinlikle keyif
alacaklardır.”
Cathy
Gorini kırk yılı aşkın bir süredir MIU’da matematik öğretmektedir. Doktorasını
Virginia Üniversitesi’nde tamamlamış ve daha önce Facts on File Geometry
Handbook (Facts on File, 2003) ve Geometry at Work (Mathematical Association of
America, 2000) adlı iki kitap yazmıştır. Uzun yıllar MIU’da dekan olarak ve
ondan önce de Müfredat Komitesi başkanı olarak görev yapmıştır. 2001 yılında
Amerika Matematik Derneği tarafından verilen Üstün Kolej Öğretmenliği ödülünü
kazanmıştır.
Söyleşinin
orijinali için: https://news.miu.edu/campus-happenings/miu-mathematics-professor-cathy-gorini-publishes-new-book-geometry-for-the-artist/
